וואס איז אמת'ע אמונה פשוטה?
איינער טוט די מצוה אן טראכטן, ווייל ער האט זי קיינמאל נישט פארשטאנען. דער אנדערער טוט זי פשוט, ווייל ער האט זי אזוי טיף פארשטאנען.
אינהאלט6 טיילן
א אינגל אין חדר הייבט אויף די האנט.
“רבי, פארוואס שאקלט מען דעם לולב אויף אלע זייטן?”
דער רבי שמייכלט. “ווייל דער אייבערשטער האט אזוי געזאגט. דאס איז אמונה פשוטה.”
דער אינגל שאקלט מיטן קאפ און לאזט אראפ די האנט. און ערגעץ אינעווייניג אין אים כאפט זיך אן א לעקציע: אמונה פשוטה מיינט אז מען פרעגט נישט. מען טראכט נישט צופיל. מען טוט פשוט.
אסאך פון אונז וואקסן אויף מיט דעם בילד. און עס איז נישט אינגאנצן פאלש.
אבער לויט’ן פרי הארץ איז דאס נאר דער אנהייב פון דער מעשה. אמת’ע אמונה פשוטה איז נישט דארט וואו דאס טראכטן הערט אויף. עס איז דארט וואו דאס טראכטן פירט אהין.
די פשוט’סטע זאך איז די לעצטע
דער פרי הארץ שרייבט עפעס א חידוש’דיגע זאך וועגן אמונה:
וְהִיא אַחֲרוֹנָה מִכָּל הַשְּׂכָלִים וּקְרוֹבָה אֵלֵינוּ יוֹתֵר
אמונה איז די לעצטע פון אלע השגות, און די נאענטסטע צו אונז.
נישט דער ערשטער טריט וואס מען מאכט איידער מען הייבט אן טראכטן. נאר דער לעצטער, וואס מען קומט צו אים נאכדעם וואס מען האט שוין אויסגעטראכט אלעס.
און דערנאך זאגט ער:
כִּי הָאֱמוּנָה אֵין לָהּ סוֹף, בָּהּ מַתְחִיל וּבָהּ מְסַיֵּם
מען הייבט אן מיט אמונה, און מען ענדיגט מיט אמונה. אבער די אמונה פון סוף איז נישט די זעלבע ווי די אמונה פון אנהייב.
נח און אברהם
דער פרי הארץ ווייזט דעם חילוק דורך צוויי צדיקים.
נח איז געווען א צדיק מיט אמונה, אבער אן א טיפע הבנה. ער איז געווען תמים אין זיינע מעשים, און דער אייבערשטער האט אים באלויכטן דעם וועג.
אברהם איז געווען אנדערש:
אֲבָל אַבְרָהָם בֶּן שָׁלֹשׁ שָׁנִים הִכִּיר אֶת בּוֹרְאוֹ עַל פִּי עִיּוּן וְהִתְבּוֹנְנוּת וְהָיָה הוֹלֵךְ וְגָדֵל בְּדֵעָה בִּינָה וְהַשְׂכֵּל, וְאַחַר כָּל זֶה הָיָה תָּמִים בְּמַעֲשָׂיו שֶׁהִיא הָאֱמוּנָה לְבַד
ווען ער איז געווען דריי יאר אלט, האט אברהם דערקענט זיין בורא דורך טראכטן און זוכן. ער איז ווייטער געוואקסן אין דעה, בינה און השכל. און נאך דעם אלעם איז ער געווען תמים, פשוט און גאנץ, וואס דאס איז אמונה אליין.
ביידע זענען געווען פשוט צום סוף. אבער איינער איז קיינמאל נישט ארויפגעקראכן. דער אנדערער איז ארויפגעקראכן ביז גאנץ אויבן, און ערשט דאן איז ער געווארן פשוט.
דאס איז דער חילוק צווישן אמונה פשוטה און סתם נישט טראכטן.
דער וועג אין קורצן
נו, ווי קומט א מענטש פון איינס צום אנדערן? ביי יעדע מצוה איז דער וועג דער זעלבער.
ער לערנט זיך איר גרויסקייט. ער פילט זיך קליין פאר איר. ער האט מורא ער זאל נישט מאכן פון אזא הייליגע זאך נאך א גשמיות’דיגע מעשה. און דאן געדענקט ער אז דער אייבערשטער אליין האט עס באפוילן, און ער טוט עס פשוט, ווייל דער אייבערשטער האט אזוי געזאגט.
(די דריי מדריגות פונעם פרי הארץ ווי אזוי צוצוגיין צו א מצוה זענען א באזונדער שטיקל: ווער בין איך אז איך זאל טון א מצוה?)
צוויי מענטשן, איין מצוה
שטעלט אייך פאר צוויי מענטשן וואס טוען די זעלבע מצוה, איינער לעבן דעם אנדערן.
דער ערשטער טוט עס אן טראכטן, ווייל ער האט קיינמאל נישט פארשטאנען איר גרויסקייט.
דער צווייטער טוט עס מיט אמונה פשוטה, ווייל ער האט אזוי טיף פארשטאנען איר גרויסקייט, אז ער האט איינגעזען אז ער מוז גיין העכער פון זיין אייגענעם שכל.
פון אויסן זעען זיי אויס פונקט די זעלבע.
אינעווייניג זענען זיי וועלטן ווייט.
דער לעצטער טריט
און דא נעמט אונז דער פרי הארץ נאך א טריט ווייטער, צו א פלאץ וואס מען קען גרינג פארפעלן.
שטעלט אייך פאר א מענטש וואס האט שווער געארבעט אויף זיין אמונה. איין טאג פילט ער עס. יעצט פארשטיי איך. יעצט פיל איך זיך נאענט צום אייבערשטן. איך האב עפעס דערגרייכט!
דאס איז א שיינע מינוט. אבער דער פרי הארץ ווארנט אז עס קען נאך אלץ זיין א פאלע. ווייל דער קשר וואס ער האלט זיך אן אין אים קען זיין איינער וואס ער האט אליין געבויט אין זיין אייגענעם קאפ.
דער אייבערשטער איז אין סוף, אן אן עק. גארנישט וואס א מענטש פארשטייט, פילט אדער שטעלט זיך פאר קען אים ארומנעמען:
וּבֶאֱמֶת שֶׁאֵין שׁוּם הַשָּׂגָה מַשֶּׂגֶת וְתוֹפֶסֶת הַדְּבִיקוּת הָאֲמִתִּי בְּאֵין סוֹף בְּשׁוּם שֵׂכֶל, כָּל שֶׁכֵּן בְּהַרְגָּשָׁה וְתַעֲנוּג
קיין שום השגה קען נישט כאפן די אמת’ע דביקות אין אין סוף. אוודאי נישט א געפיל, אדער א געשמאקער הרגש.
נו, וואו איז די אמת’ע דביקות?
הַדְּבִיקוּת הָאֲמִתִּי אַחַר הַמֻּרְגָּשׁ הוּא הַשֶּׁאֵינוֹ מֻרְגָּשׁ בְּשׁוּם תְּפִיסָה
אמת’ע דביקות איז העכער פון וואס מען פילט. עס איז דער פלאץ וואס קיין שום תפיסה קען בכלל נישט פילן, און מען קומט אהין דורך אמונה אן קיין שום געפיל, דאס הייסט ביטול: זיך אינגאנצן אוועקגעבן.
דער ציל איז קיינמאל נישט געווען צו בויען אין קאפ א פערפעקט בילד פונעם אייבערשטן.
דער ציל איז צו לאזן דאס בילד.
ארויפקריכן כדי זיך מבטל צו זיין
נו, דאס איז דער גאנצער וועג.
מען הייבט אן מיט ניצן דעם שכל צו קומען נענטער צום אייבערשטן. מען לערנט. מען טראכט. מען פילט די גרויסקייט, און מען פילט זיך קליין.
אבער דער העכסטער קשר קומט ווען מען גיט אוועק אפילו דעם שכל, און מען גיט זיך אינגאנצן אוועק צו רְצוֹן ה׳.
דעם אינגל אין חדר האט מען געזאגט: פרעג נישט, טו פשוט.
דער דערוואקסענער מענטש וואס האט געלערנט, און זיך געוואונדערט, און געציטערט, קומט אן צום זעלבן פלאץ. ער טוט אויך פשוט.
אבער יעצט ווייסט ער פארוואס ס’איז שוין נישטא וואס צו פרעגן.
די שריפטן פון די וואך, יעדן פרייטאג
איין קורצע אימעיל פאר שבת מיט אלעס נייעס. מער נישט.