לֵב לָדַעַת

שריפטן · חינוך

ווען א קינד וויל זיך נישט בוקן

די ווערטער זענען אפשר תורה. אבער צו וואס בעט מען באמת דאס קינד זיך צו בוקן: צום אייבערשטנס רצון, אדער צום כעס פון דעם וואס שטייט אנטקעגן אים?

· 6 מינוט צו ליינען · איבערגעזעצט פון ענגליש

אינהאלט9 טיילן
  1. א שרעקליכע פארגלייך
  2. די עבודה זרה אינעווייניג
  3. פאר וואס שטייט דאס קינד באמת
  4. די קינדער פון אונזער דור
  5. די שאלה אונטן
  6. ווי דער ציקל שפייזט זיך אליין
  7. שטרענג פון אויסן, רואיג פון אינעווייניג
  8. דער זעלבער טיש, נאכאמאל
  9. זיך אנלענען אויף אונזער טאטן

ס’איז סאפער צייט. דאס עסן שטייט אויפן טיש, און אלע זעצן זיך אוועק.

“מאך א ברכה איידער דו עסט,” זאגט דער טאטע.

זיין זון קוקט אויף אים און רירט זיך נישט.

“איך האב געזאגט, מאך א ברכה.”

גארנישט.

דעם טאטנס קול ווערט העכער. זיין פנים ווערט הייס. דער גאנצער טיש ווערט שטיל. און יעצט איז עס שוין נישט וועגן א ברכה. עס איז וועגן ווער עס וועט געווינען.

יעדער עלטערן איז שוין געזעסן ביי דעם טיש. און כמעט יעדער האט נאכדעם געפרעגט די זעלבע שאלה: וואס איז נישט גוט מיט דעם קינד?

ס’איז דא אן אנדערע שאלה וואס מען דארף פריער פרעגן.

א שרעקליכע פארגלייך

חז״ל זאגן עפעס אויף כעס וואס איז שווער צו הערן.

הַמְקָרֵעַ בְּגָדָיו בַּחֲמָתוֹ, וְהַמְשַׁבֵּר כֵּלָיו בַּחֲמָתוֹ, וְהַמְפַזֵּר מְעוֹתָיו בַּחֲמָתוֹ, יְהֵא בְּעֵינֶיךָ כְּעוֹבֵד עֲבוֹדָה זָרָה

שבת קה:

איינער וואס צורייסט זיינע קליידער, צוברעכט זיינע כלים, אדער ווארפט אוועק זיין געלט אין כעס, זאל זיין אין דיינע אויגן ווי אן עובד עבודה זרה.

דער רמב״ם זאגט עס נאך שארפער:

כָּל הַכּוֹעֵס כְּאִלּוּ עוֹבֵד עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים

רמב״ם, הלכות דעות ב, ג

עבודה זרה. פאר ארויספליען פון די כלים.

עס הערט זיך ווי איבערגעטריבן. ביז מען זעט ווי די גמרא טייטשט עס.

די עבודה זרה אינעווייניג

די גמרא ברענגט א פסוק:

לֹא־יִהְיֶה בְךָ אֵל זָר וְלֹא תִשְׁתַּחֲוֶה לְאֵל נֵכָר

תהלים פא, י

ס’זאל נישט זיין קיין אל זר אין דיר. נישט ארום דיר. אינעווייניג.

וועלכע אל זר וואוינט אין א מענטש? ענטפערט די גמרא: דער יצר הרע.

טראכט וואס פאסירט אין א מינוט פון אמת’ן כעס. דער אייבערשטער פארשווינדט פון די אויגן. וואס פילט אן דעם גאנצן בילד איז איך. מיין רצון. מיין כבוד. מיין דארפן אז מען זאל מיך פאלגן, יעצט.

דאס איז די עבודה זרה. און אין יענעם מינוט בוקן מיר זיך צו איר.

פאר וואס שטייט דאס קינד באמת

יעצט גייען מיר צוריק צום סאפער טיש.

דער טאטע בעט עפעס גוטס. א ברכה. א מצוה. ער איז אינגאנצן גערעכט.

אבער פאר וואס שטייט דאס קינד באמת?

פארן אייבערשטנס רצון? אדער פאר א גרויסן מענטש וועמענס כבוד איז אנגערירט געווארן, וואס מוז געווינען, וואס מוז באווייזן ווער איז דא דער בעל הבית?

די ווערטער זענען תורה. די שאלה איז וואס רעדט דורך זיי.

און דא באקומט דער פסוק א צווייטן טייטש. דער טאטע בעט זיין זון ער זאל זיך בוקן. אבער אויב וואס ער בעט קומט פון כעס, בעט ער דעם אינגל זיך צו בוקן צו די זעלבע אֵל זָר וואס ער אליין האט זיך יעצט צו איר געבוקט.

טייל קינדער ווילן נישט.

די קינדער פון אונזער דור

חז״ל האבן געזען דעם דור פון פריער:

בְּעִקְבוֹת מְשִׁיחָא חוּצְפָּא יִסְגֵּא

סוטה מט:

אין עקבתא דמשיחא וועט חוצפה וואקסן.

מיר ליינען דאס געווענליך אויף איין אופן. די קינדער היינט זענען חוצפה’דיג. ווייניגער דרך ארץ, ווייניגער פאלגן. און מיר זעען עס יעדן טאג.

אבער ס’איז דא נאך א זייט, און מען דארף קוראזש צו קוקן דערויף.

א טייל פון דעם קעגנשטעל אין אונזערע קינדער זאגט אונז עפעס וועגן אונז.

א קינד מיט א סענסיטיווע, הויכע נשמה פילט זאכן וואס ער קען נישט ערקלערן. ער האט נישט די ווערטער. ער ווייסט אפשר אפילו נישט וואס ער פילט.

אבער ער פילט דעם חילוק צווישן אן עלטערן וואס פירט אים רואיג צום אייבערשטן, און אן עלטערן וואס וויל אז ער זאל זיך אונטערגעבן צו זיין כעס.

נאכן ערשטן קען ער גיין.

מיטן צווייטן, אמאל, קעמפט ער.

די שאלה אונטן

גארנישט פון דעם מאכט חוצפה כשר. מען דארף נאך אלץ מחנך זיין דאס קינד. און נישט יעדע מרידה קומט פון א הויכער נשמה.

אבער יעדע קאנפראנטעישן שטעלט אוועק פארן עלטערן איין שטילע שאלה:

האדעווע איך אויף דעם קינד פארן אייבערשטן, אדער קעמפ איך פאר מיין אייגענער אויטאריטעט?

ס’איז נישט קיין באקוועמע שאלה. און ס’איז די שאלה וואס טוישט אלעס וואס קומט נאכדעם.

ווי דער ציקל שפייזט זיך אליין

איר קענט דאס.

דער עלטערן ווערט בייז. דאס קינד שטעלט זיך איין. דער עלטערן פילט אז מען האט אים מבזה געווען, און ווערט נאך בייזער. דאס קינד שטעלט זיך נאך מער אקעגן.

כעס ← קעגנשטעל ← נאך כעס ← נאך קעגנשטעל

יעדע זייט איז זיכער אז דער אנדערער האט אנגעהויבן.

דער עלטערן טראכט: דאס קינד דארף זיך לערנען פאלגן. קען זיין. אבער דער עלטערן האט דא אויך א לעקציע.

ווי צו פירן אן כעס. ווי צו דיסציפלינירן אן איגא. ווי צו שטיין פאר תורה אן מאכן פון תורה א קריג צווישן צוויי מענטשן.

דאס לעצטע איז די עכטע סכנה.

אן אינגל וואס קעמפט יארן מיט זיין טאטע איבער דאווענען, קעמפט נישט נאר מיט זיין טאטע. פאמעלעך, שטילערהייט, לערנט ער זיך קעמפן מיט דאווענען.

שטרענג פון אויסן, רואיג פון אינעווייניג

מיינט דאס אז אן עלטערן טאר קיינמאל נישט הייבן זיין קול? ניין. חז״ל זענען נישט געווען נאאיוו. קינדער דארפן באונדעריס, און אמאל דארפן זיי פילן אז מען איז אריבער א ליניע.

די גמרא פרעגט, ווי אזוי האבן די גרויסע אמוראים געקענט ווייזן כעס, נאכדעם וואס מען האט עס אנגערופן עבודה זרה? דער ענטפער איז וואונדערליך. זיי האבן עס געטון לְמִירְמָא אֵימְתָא, אריינצולייגן א געזונטע מורא אין שטוב, און זיי האבן קיינמאל נישט פארלוירן קאנטראל.

רב יהודה האט ארויסגעצויגן א פאר פעדעם פון זיין בגד.

רב אחא בר יעקב האט צוברעכן כלים וואס זענען שוין געווען צובראכן.

דער רמב״ם מאכט פון דעם א קלארע הוראה פאר יעדן עלטערן:

יַרְאֶה עַצְמוֹ בִּפְנֵיהֶם שֶׁהוּא כּוֹעֵס כְּדֵי לְיַסְּרָם וְתִהְיֶה דַּעְתּוֹ מְיֻשֶּׁבֶת בֵּינוֹ לְבֵין עַצְמוֹ כְּאָדָם שֶׁהוּא מְדַמֶּה כּוֹעֵס בִּשְׁעַת כַּעֲסוֹ וְהוּא אֵינוֹ כּוֹעֵס

רמב״ם, הלכות דעות ב, ג

ער זאל זיך ווייזן בייז פאר זיי. אבער אינעווייניג בלייבט ער רואיג. ווי אן עקטער וואס שפילט א בייזן מענטש, און איז בכלל נישט בייז.

דאס איז דער גאנצער סוד.

דער “ניין” קען זיין פונקט אזוי שטרענג. די קאנסעקווענץ קען זיין פונקט אזוי ריעל. אבער עס קומט פון אחריות, נישט פון אן אנגערירטן איגא.

אפילו ווען זיין קול איז אויפגעהויבן, בוקט זיך דער עלטערן נאך אלץ צום אייבערשטן.

דער זעלבער טיש, נאכאמאל

לאמיר נאך איין מאל צוריקגיין צום טיש.

דער זעלבער טאטע. דער זעלבער זון. דער זעלבער “ניין”.

אבער דאס מאל, איידער ער ענטפערט, נעמט דער טאטע איין אטעם. ער לייגט אראפ זיין אנגערירטן כבוד אויפן טיש, לעבן זיין טעלער.

ער געדענקט ווער דער אינגל איז: א נשמה וואס דער אייבערשטער האט אים איבערגעגעבן.

און ער פרעגט זיך אן אנדערע שאלה.

וואס וויל דער אייבערשטער פון מיר יעצט?

נישט ווי מאך איך אז ער זאל זיך אונטערגעבן?

נאר ווי פיר איך אים צו דאס וואס איז ריכטיג?

ער וועט אפשר נאך אלץ זאגן ניין. ער וועט אפשר נאך אלץ שטעלן א פעסטע באונדערי און געבן א קאנסעקווענץ. אבער עס קומט יעצט אנדערש ארויס. רואיגער. פעסטער. אן די היץ.

און דער אינגל פילט עס.

ער שטייט שוין נישט פאר א גרויסן מענטש וואס קעמפט פאר קאנטראל. ער שטייט פאר א טאטע וואס בוקט זיך אליין צום אייבערשטן.

ס’איז נישטא מיט וועמען צו קעמפן.

נאר נאך וועמען צו גיין.

זיך אנלענען אויף אונזער טאטן

די זעלבע משנה וואס ווארנט וועגן דער חוצפה פונעם לעצטן דור, וועגן א זון וואס שעמט זיך נישט פאר זיין טאטע, ענדיגט מיט א קורצע שאלה און איר ענטפער:

וְעַל מִי יֵשׁ לָנוּ לְהִשָּׁעֵן, עַל אָבִינוּ שֶׁבַּשָּׁמָיִם

משנה סוטה ט, טו

אויף וועמען קענען מיר זיך אנלענען? אויף אונזער טאטן אין הימל.

דאס איז דער ענטפער אויך פאר עלטערן.

די קינדער וואס טשאלענדזשן אונז דאס מערסטע גיבן אונז אפשר די גרעסטע טשענס צו וואקסן. ווייל אן עלטערן קען נישט לערנען א קינד זיך צו בוקן צום אייבערשטן, בשעת זיין אייגענער איגא זיצט אויבנאן ביים טיש.

איידער מיר בעטן אונזערע קינדער זיי זאלן בייגן זייער רצון, מוזן מיר בייגן אונזערן.

א קינד וואס זעט זיין טאטע זיך אנלענען אויף זיין טאטן אין הימל, דארף מען נישט צווינגען זיך צו בוקן.

ער בוקט זיך מיט אים.

שיקט דעם ארטיקל

דרוקן ווי א גליון

אינעם דרוק פענצטער, קלייבט Save as PDF צו האלטן א קאפיע.

Esc צו פארמאכן